Przepis art. 105 Kodeksu karnego wskazuje szczególne wyjątki od stosowania norm zawartych w artykułach 101–103. Wskazuje on kategorie przestępstw, do których nie mają zastosowania wcześniej wymienione przepisy, które dotyczą m.in. odpowiedzialności za czyny określone w tych artykułach. W praktyce oznacza to, że jeśli dany czyn kwalifikuje się pod jedną z wymienionych w art. 105 kategorii, to zasady przewidziane w art. 101–103 nie będą miały zastosowania wobec tego czynu. Przepis wylicza pięć konkretnych przypadków i kategorię przestępstw, które są wyłączone spod reżimu art. 101–103, co oznacza szczególne traktowanie tych czynów ze względu na ich powagę i charakter. Przepis dotyczy m.in. zbrodni przeciwko pokojowi, ludzkości, przestępstw wojennych, a także umyślnych ciężkich przestępstw popełnionych przez funkcjonariuszy publicznych przy pełnieniu obowiązków służbowych. Zakres ten obejmuje także m.in. przestępstwa wobec małoletnich, zwłaszcza gdy popełnione są ze szczególnym okrucieństwem, jak zabójstwo czy ciężkie uszkodzenie ciała. Art. 105 ma zastosowanie w sytuacjach, gdzie zachodzi potrzeba szczególnego potraktowania czynów o wyjątkowej wadze społecznej oraz tam, gdzie dotyczą one ochrony istotnych wartości, takich jak życie, zdrowie czy wolność osób szczególnie chronionych przez prawo, w tym dzieci i małoletnich. Z uwagi na powagę tych czynów, obowiązują dla nich specjalne regulacje wyłączające ogólne zasady przewidziane w art. 101–103. Przykładowo, jeśli funkcjonariusz publiczny popełni umyślny czyn taki jak zabójstwo podczas pełnienia obowiązków służbowych, nie stosuje się do niego przepisów art. 101–103, co oznacza, że będzie podlegał szczególnym regulacjom wynikającym z innych norm prawnych. Taka konstrukcja prawna ma na celu podkreślenie wyjątkowości pewnych przestępstw, jak również zapewnienie ich właściwego i adekwatnego rozpatrzenia przez sądy. Częstym błędem jest mylenie zakresu zastosowania art. 105 z normami dotyczącymi innych przestępstw lub stosowanie art. 101–103 tam, gdzie prawo wyraźnie przewiduje wyjątki. Ponadto nie zawsze jest jasne, dlaczego właśnie te kategorie zostały wyłączone, co wymaga dokładnego analizowania przepisów wraz z ich związkiem z innymi normami karnymi oraz interpretacjami prawnymi. Z uwagi na specyfikę i powagę spraw objętych art. 105, w każdym indywidualnym przypadku warto skonsultować się z profesjonalnym prawnikiem, który objaśni, czy przepis ma zastosowanie i jak je interpretować w danej sytuacji.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
