Art. 935¹.

Art. 9351 Kodeksu cywilnego stanowi, że przepisy dotyczące powołania do dziedziczenia z ustawy nie mają zastosowania do małżonka spadkodawcy, jeśli pozostaje on w separacji. Oznacza to, że w przypadku śmierci jednej ze stron małżeństwa w separacji, drugi małżonek nie jest uwzględniany jako ustawowy spadkobierca, chyba że istnieje ważny testament lub inny tytuł prawny. Norma ta modyfikuje zasadę ustawowego dziedziczenia poprzez wyłączenie małżonka w sytuacji formalnej, jaką jest separacja.

Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy małżonek spadkodawcy pozostaje w separacji, która jest formalnym stanem regulowanym przez prawo rodzinne. Separacja różni się od rozwodu tym, że nie powoduje ustania małżeństwa, ale skutkuje ograniczeniem wzajemnych praw i obowiązków między małżonkami. W takim przypadku, na mocy art. 9351 KC, separowany małżonek nie dziedziczy z ustawy po zmarłym małżonku. Warto zaznaczyć, że przepis dotyczy wyłącznie dziedziczenia z ustawy, co oznacza, że małżonek w separacji może dziedziczyć na podstawie testamentu lub innych umów o dziedziczeniu, jeśli takie zostały zawarte.

Przykładową sytuacją jest sprawa osoby pozostającej w separacji, która umiera nie pozostawiając ważnego testamentu. W takim przypadku dziedziczenie ustawowe odbywa się bez udziału małżonka – jego miejsce w kolejności spadkobierców jest pomijane. Spadkobiercami zostaną dzieci, rodzice lub inni krewni z mocy ustawy. Małżonek pozostający w separacji, mimo trwania formalnego małżeństwa, nie odziedziczy ani części majątku po zmarłym współmałżonku.

Częstym błędem w stosowaniu art. 9351 KC jest mylenie sytuacji separacji z rozwodem lub brakiem formalnego orzeczenia. Bez oficjalnego stanu separacji, małżonek zachowuje prawo do dziedziczenia z ustawy. Innym nieporozumieniem może być założenie, że separacja całkowicie likwiduje prawa małżonka, podczas gdy przepis dotyczy tylko prawa dziedziczenia ustawowego. Ponadto, istotne jest rozróżnienie między dziedziczeniem ustawowym a dziedziczeniem na podstawie testamentu, gdyż art. 9351 KC ogranicza tylko ten pierwszy rodzaj dziedziczenia. W praktyce warto dokładnie sprawdzić, czy zachodzą przesłanki separacji, aby poprawnie stosować tę normę.

W sprawach indywidualnych dotyczących dziedziczenia małżonka w separacji rekomenduje się konsultację z prawnikiem, który uwzględni wszystkie szczegóły sytuacji i obowiązujące przepisy.