Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 21 lipca 2026
Jeżeli zobowiązanie wynika z wystawionego papieru wartościowego, dłużnik jest obowiązany do świadczenia za zwrotem dokumentu albo udostępnieniem go dłużnikowi celem pozbawienia dokumentu jego mocy prawnej w sposób zwyczajowo przyjęty.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… po drugie, jako ogół praw akcjonariusza wobec spółki (np. art. 322 k.s.h.) i po trzecie, jako dokumentu wystawionego przez spółkę będącego papierem wartościowym w rozumieniu art. 9216 k.c. Niewątpliwie podstawową rolę odgrywa pojęcie akcji jako ułamka kapitału zakładowego. To znaczenie akcji wiąże się z problematyką majątkową (kapitałową) spółki. Związek tego znaczenia z problematyką majątkową spółki jest oczywisty, skoro…
Fragment uzasadnienia
… tej tylko przyczyny, zwłaszcza, że pozwani nie podnieśli zarzutów odnoszących się do stosunku podstawowego. W kasacji opartej na pierwszej podstawie pozwani zarzucili naruszenie art. 9216 k.c. oraz art. 39 w zw. z art. 103, 96 i 100 prawa wekslowego przez ich niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu kasacji podnieśli, że w razie zaginięcia weksla, tylko z jego umorzenia może być wywiedzione roszczenie w nim zawarte.…
Fragment uzasadnienia
… weksel zaginął z akt sprawy sądowej, po wydaniu na jego podstawie tytułu egzekucyjnego. W kasacji opartej na obu podstawach pozwany zarzucił naruszenie art. 8 Pr.weksl. oraz art. 9216 k.c. i art. 39 w związku z art. 103 Pr.weksl. a także art. 96 w związku z art. 100 Pr.weksl. przez niewłaściwe zastosowanie, oraz naruszenie art. 496 w związku z art. 486 § 1 k.p.c. w brzmieniu przed nowelizacją z dnia 24 maja 2000 r. (Dz. U.…
Fragment uzasadnienia
… ulega wątpliwości, pomimo braku stosownych postanowień kodeksu handlowego, że akcje stanowią typ normatywny papierów wartościowych. Są one papierami wartościowymi w rozumieniu art. 9216 k.c. Ucieleśniają prawo podmiotowe, wyznaczające pozycję prawną akcjonariusza w spółce, która przejawia się w wymienionych uprawnieniach majątkowych (mających charakter samoistny) i niemajątkowych służących właściwej realizacji uprawnień…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 921(6): co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 9216 Kodeksu cywilnego wiąże się z prawem zobowiązań wynikających z papierów wartościowych. Przepis nakłada na dłużnika obowiązek świadczenia, ale z ważnym warunkiem - świadczenie to może nastąpić jedynie po zwrocie dokumentu lub jego udostępnieniu dłużnikowi po to, aby pozbawić dokument mocy prawnej. Oznacza to, że dokument papieru wartościowego, jako nośnik prawa, musi zostać uprzednio odebrany lub poddany takim działaniom, które uniemożliwią dalsze korzystanie z niego. Świadczenie bez zwrotu dokumentu lub odpowiedniego jego unieważnienia nie spełnia warunków prawnych i może rodzić skutki prawne nieważności obowiązku.
Zastosowanie przepisu jest szczególnie istotne przy długach reprezentowanych przez dokumenty wartościowe, takie jak weksle czy czeki. Przepis obowiązuje w sytuacji, gdy wierzyciel chce zrealizować swoje roszczenie ze zobowiązania wynikającego z takiego papieru. Dłużnik może uniknąć ponownego świadczenia, gdyż po zwrocie lub wyłączeniu dokumentu z obiegu, roszczenie uważa się za zaspokojone lub nieważne. Warunek "zwyczajowo przyjętego" sposobu pozbawienia dokumentu mocy prawnej wskazuje na konieczność stosowania praktyki obowiązującej w obrocie, co pozwala na elastyczność oraz dostosowanie do specyfiki danego instrumentu.
Przykładowo, jeśli osoba zobowiązana do zapłaty długu wynikającego z weksla, pragnie spełnić świadczenie, musi najpierw przekazać wierzycielowi zwrot oryginału weksla lub umożliwić jego unieważnienie poprzez np. oddanie go z pieczęcią anulacyjną lub poprzez inne metody znane w obrocie. Bez tego wierzyciel nie może uważać roszczenia za zrealizowane. Takie działanie zabezpiecza również dłużnika przed roszczeniami powtórnymi, gdyż papier wartościowy stanowi środek potwierdzający prawo wierzyciela.
Często popełnianym błędem jest uznawanie, że samo wykonanie świadczenia pieniężnego wystarcza bez uprzedniego zwrotu dokumentu. Tymczasem bez realizacji wymogu zwrotu lub udostępnienia dokumentu w celu jego unieważnienia, świadczenie nie jest pełne. Innym nieporozumieniem może być nierozróżnianie papieru wartościowego od innych dokumentów, co prowadzi do błędnej oceny skutków prawnych. Art. 9216 KC precyzyjnie wiąże obowiązek dłużnika z dokumentem i jego mocą prawną. W indywidualnych sprawach dotyczących zobowiązań z papierów wartościowych dobrze jest skonsultować się z prawnikiem, który uwzględni specyfikę danego przypadku.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Oznacza to, że dłużnik może wykonać świadczenie dopiero po zwrocie papieru wartościowego lub jego udostępnieniu w celu unieważnienia.
Przepis dotyczy dokumentów, które są papierami wartościowymi, jak np. weksle czy czeki, potwierdzającymi zobowiązanie.
Oznacza zastosowanie znanych i powszechnie akceptowanych metod unieważniania dokumentu, np. przez zwrot z pieczęcią anulacyjną.
Nie, bez zwrotu lub udostępnienia dokumentu świadczenie nie jest uznane za należyte wykonane zgodnie z art. 9216 KC.
Udostępnienie pozwala na skuteczne pozbawienie dokumentu mocy prawnej i chroni dłużnika przed ponownymi roszczeniami.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 921(6)