Artykuł 9021 Kodeksu cywilnego wprowadza regulację dotyczącą umowy przekazania nieruchomości. W myśl § 1 tego przepisu właściciel nieruchomości ma możliwość zobowiązania się do nieodpłatnego przeniesienia własności tej nieruchomości na rzecz gminy lub Skarbu Państwa. Umowa ta skutkuje przeniesieniem własności i jest zawierana nieodpłatnie. Z kolei § 2 wskazuje, że Skarb Państwa może zawrzeć taką umowę tylko wówczas, gdy gmina, na której terenie znajduje się nieruchomość lub jej część, nie skorzysta z zaproszenia do zawarcia umowy w terminie trzech miesięcy od dnia jego złożenia przez właściciela nieruchomości. Tym samym przepis tworzy hierarchię uprawnień między gminą a Skarbem Państwa i określa moment, w którym Skarb Państwa może samodzielnie działać w tym zakresie.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy właściciel nieruchomości jest skłonny przekazać nieruchomość bez wynagrodzenia na rzecz podmiotu publicznego, w szczególności gminy lub Skarbu Państwa. Dotyczy to przypadków, gdy istnieje interes publiczny, np. budowa obiektów użyteczności publicznej lub potrzeba zachowania terenu dla celów planistycznych. Warunkiem jest złożenie zaproszenia do zawarcia umowy przez właściciela nieruchomości oraz upływ wyznaczonego terminu trzech miesięcy, w którym gmina może podjąć decyzję o przyjęciu nieruchomości.
Przykładowo, mieszkaniec miasta posiada działkę, którą chce przekazać na rzecz gminy pod budowę parku. Zgodnie z przepisem składa zaproszenie do umowy przekazania nieruchomości. Gmina ma trzy miesiące na podjęcie decyzji. Jeśli nie wykorzysta tego prawa, wtedy Skarb Państwa może zawrzeć umowę przekazania nieruchomości bez udziału gminy. W ten sposób przepisy zapewniają, że w sytuacjach, gdy lokalny samorząd z różnych względów nie podejmie decyzji, państwo ma jeszcze możliwość przejęcia nieruchomości na cele publiczne.
Często spotykanym nieporozumieniem jest mylenie umowy przekazania z innymi umowami dotyczącymi nieruchomości, np. umową darowizny. Należy pamiętać, że tu istotne jest nieodpłatne przeniesienie własności na rzecz określonych podmiotów oraz procedura zaproszenia gminy. Kolejnym błędem jest nieuwzględnienie terminu trzech miesięcy, co może prowadzić do nieważności czynności prawnej lub nieprzestrzegania uprawnień Skarbu Państwa. Ponadto, należy zwrócić uwagę, że ustawa nie przewiduje obowiązku przyjęcia nieruchomości przez gminę, a jedynie umożliwia jej skorzystanie z prawa pierwszeństwa.
Podsumowując, Art. 9021 KC ustanawia zasadnicze reguły dotyczące bezpłatnego przekazania własności nieruchomości publicznemu podmiotowi, zabezpieczając interesy wszystkich stron. W sprawach indywidualnych zawsze warto skonsultować się z prawnikiem, aby precyzyjnie ustalić warunki i skutki takiej umowy.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
