Art. 901 Kodeksu cywilnego dotyczy umów darowizny zawartych przez osoby ubezwłasnowolnione, a dokładniej sytuacji, w której taki darowiznę można unieważnić lub rozwiązać. Przepis ten zawiera dwie istotne części: po pierwsze, przedstawiciel osoby ubezwłasnowolnionej ma prawo żądać rozwiązania umowy darowizny dokonanej przez tę osobę przed ogłoszeniem ubezwłasnowolnienia, jeśli darowizna jest nadmierna pod względem wartości świadczenia i nie ma uzasadnionych pobudek dla takiego działania. Po drugie, istnieje limit czasowy na żądanie rozwiązania takiej umowy, wynoszący dwa lata od daty wykonania darowizny.
Przepis ma zastosowanie w sytuacji, gdy osoba, która w chwili zawarcia umowy darowizny była pełnoletnia i zdolna do czynności prawnych, później zostaje ubezwłasnowolniona. W takich wypadkach przedstawiciel tej osoby, na przykład opiekun prawny, może ocenić, czy przekazane przez osobę środki lub przedmioty mają wartość nadmierną i nieuzasadnioną oraz w jej imieniu podjąć kroki zmierzające do rozwiązania umowy darowizny. Warunkiem jest upływ nie więcej niż dwóch lat od chwili, gdy darowizna została wykonana – po tym okresie rozwiązanie umowy nie jest możliwe według normy prawnej.
Praktyczny przykład: Osoba X przed ubezwłasnowolnieniem przekazuje bliskiej osobie darowiznę w postaci drogiego samochodu. Po ubezwłasnowolnieniu X jego przedstawiciel prawny analizuje, czy przekazanie pojazdu było uzasadnione. Jeśli uzna, że darowizna była znacznie przewyższająca możliwości majątkowe osoby i nie miała sensownego uzasadnienia, działając w jej interesie, może wystąpić do sądu o rozwiązanie umowy. Jednak jeżeli od momentu przekazania minęły już ponad dwa lata, żądanie rozwiązania umowy może być odrzucone z uwagi na upływ terminu.
Częstym błędem jest pomijanie terminu dwóch lat na dochodzenie rozwiązania umowy darowizny. Ponadto nie zawsze właściwie ocenia się, co oznacza „nadmierność” świadczenia i „uzasadnione pobudki”, co wymaga rozważenia okoliczności konkretnego przypadku. Innym nieporozumieniem jest próba stosowania przepisu do darowizn dokonanych po ogłoszeniu ubezwłasnowolnienia, gdzie stosuje się inne regulacje. Wątpliwości dotyczące zakresu i warunków stosowania art. 901 KC najlepiej rozwijać z pomocą profesjonalnego prawnika. W sprawach indywidualnych warto skonsultować się z fachowcem, by uzyskać precyzyjną interpretację i wskazówki dotyczące możliwości działania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
