Art. 764³.

Artykuł 7643 Kodeksu cywilnego wprowadza instytucję świadczenia wyrównawczego na rzecz agenta po ustaniu umowy agencyjnej. Przepis ten przewiduje, że agent, który w czasie obowiązywania umowy pozyskał nowych klientów lub przyczynił się do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami, może żądać od dającego zlecenie rekompensaty. Warunkiem jest, aby dający zlecenie nadal czerpał znaczne korzyści z umów zawartych z tymi klientami. Przy ocenie zasadności roszczenia bierze się pod uwagę m.in. utratę prowizji agenta od zawieranych później umów oraz względny bilans słuszności w danej sytuacji.

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie po zakończeniu umowy agencyjnej i wymaga spełnienia określonych przesłanek. Po pierwsze, agent musi udowodnić, że znacząco przyczynił się do pozyskania nowych kontrahentów lub wzrostu obrotów z istniejącymi klientami w trakcie trwania umowy. Po drugie, że dający zlecenie nadal korzysta z tych umów gospodarczych. Wreszcie, agent musi dochodzić swojego roszczenia w terminie jednego roku od rozwiązania umowy. Normy te służą ochronie interesów agenta, który inwestował nakłady pracy i środków, a korzystające z rezultatów przedsiębiorstwo powinno ponieść rekompensatę.

Przykładem może być sytuacja, gdy agent przez kilka lat rozwijał sieć klientów dla firmy, wprowadzając nowe kontrakty i rozszerzając sprzedaż, co skutkowało znacznym wzrostem zysków firmy. Po rozwiązaniu umowy przedsiębiorstwo nadal handluje z tymi klientami i czerpie korzyści, jednak agent nie otrzymuje prowizji. W takiej sytuacji agent może domagać się od firmy świadczenia wyrównawczego, mającego zrekompensować utraconą prowizję i wysiłek włożony w rozwój obrotów.

Często pojawiają się błędy w zrozumieniu zakresu i warunków roszczenia z art. 7643. Do typowych nieporozumień należy mylne przekonanie, że świadczenie przysługuje automatycznie przy rozwiązaniu umowy, bez konieczności wykazania wpływu agenta na pozyskanie klientów lub wzrost sprzedaży. Drugim błędem jest niewłaściwe obliczenie wysokości świadczenia lub nieterminowe zgłoszenie roszczenia, które skutkuje utratą prawa do rekompensaty. Warto również pamiętać, że prawo do świadczenia wyrównawczego nie wyklucza odrębnego dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych, jeżeli szkoda agenta przewyższa wartość tej rekompensaty.

Podsumowując, art. 7643 KC ustanawia ważne zabezpieczenie dla agenta po ustaniu umowy, chroniąc jego interesy finansowe związane z pozyskaniem i rozwojem klientów. W przypadku indywidualnych kwestii związanych z dochodzeniem świadczenia wyrównawczego, wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, który pomoże ocenić szanse i sposób realizacji roszczenia.