Art. 719 Kodeksu cywilnego określa szczegółowe zasady przedawnienia roszczeń wynikających z umowy użyczenia. Przepis stanowi, że roszczenia użyczającego przeciwko biorącemu do używania dotyczące naprawienia szkody za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy przedawniają się po upływie roku od dnia zwrotu rzeczy. Również roszczenia biorącego do używania przeciwko użyczającemu związane ze zwrotem nakładów na rzecz oraz z naprawieniem szkody, która powstała wskutek wad rzeczy, ulegają przedawnieniu w tym samym terminie rocznym licząc od dnia zwrotu rzeczy. W efekcie przepis wprowadza symetrię w stosunkach prawnych między stronami umowy użyczenia pod kątem terminów przedawnienia ich wzajemnych roszczeń.
Przepis ma zastosowanie w sytuacji, gdy zawarta została umowa użyczenia, a strony chcą dochodzić wzajemnych roszczeń związanych z uszkodzeniem lub pogorszeniem rzeczy użyczonej, a także zwrotu nakładów na tę rzecz lub naprawienia szkody spowodowanej wadami rzeczy. Warunkiem skorzystania z terminu przedawnienia jest zwrot rzeczy, ponieważ to właśnie ten moment wyznacza początek biegu rocznego terminu do zgłoszenia roszczeń. W praktyce oznacza to, że aby skutecznie dochodzić odszkodowania lub zwrotu nakładów, należy podjąć odpowiednie czynności nie później niż rok po zakończeniu korzystania z przedmiotu użyczenia.
Przykładowo, jeżeli osoba A użyczyła swojej łódki osobie B do użytkowania, a po zwrocie łódki osoba A zauważyła uszkodzenia lub pogorszenie stanu technicznego, powinna zgłosić roszczenie o naprawienie szkody w ciągu roku od dnia zwrotu łódki. Z kolei jeśli osoba B do używania łodzi poniosła nakłady na konieczne naprawy lub odmienne poprawki, które ze względu na wadę rzeczy były niezbędne, to roszczenie o zwrot tych nakładów lub naprawę powstałych w ich wyniku szkód przysługuje jej wobec osoby A i również ulega przedawnieniu po roku od zwrotu przedmiotu umowy.
Często występujące błędy dotyczą niezwrócenia uwagi na moment rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia, którym jest dzień zwrotu rzeczy, a nie dzień powstania szkody lub poniesienia nakładów. Ponadto strony mylą terminy przedawnienia roszczeń z różnych źródeł, stosując je zamiennie, co może prowadzić do odrzucenia roszczeń. Należy pamiętać, że art. 719 KC dotyczy wyłącznie roszczeń wynikających z umowy użyczenia, co odróżnia ten przepis od ogólnych zasad przedawnienia szkód czy nakładów wynikających z innych stosunków prawnych, np. najmu.
W razie wątpliwości co do zastosowania art. 719 KC w konkretnej sprawie zaleca się konsultację z prawnikiem, który oceni, czy roszczenia mieszczą się w zakresie tego przepisu i czy został zachowany termin przedawnienia.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
