Art. 705 Kodeksu cywilnego nakłada na dzierżawcę obowiązek zwrotu przedmiotu dzierżawy po zakończeniu umowy dzierżawy. Przepis wskazuje, że w braku odmiennej umowy, dzierżawca musi oddać przedmiot dzierżawy w stanie takim, jaki powinien być zgodnie z przepisami dotyczącymi wykonywania dzierżawy. Oznacza to, że stan zwracanego przedmiotu nie może odbiegać od wymagań wynikających z umowy oraz zasad prawidłowego użytkowania i konserwacji w okresie trwania dzierżawy. Zasada ta ma na celu ochronę interesów właściciela lub osoby uprawnionej do przedmiotu dzierżawy, które powinny otrzymać go w odpowiednim stanie, uwzględniającym jego zużycie wynikające z normalnego korzystania.
Przepis znajduje zastosowanie w każdej sytuacji zakończenia umowy dzierżawy, o ile strony nie ustaliły inaczej w umowie. Dotyczy to zarówno dzierżawy rzeczy ruchomych, jak i nieruchomości oraz praw. Kiedy więc termin dzierżawy dobiega końca lub umowa jest rozwiązywana z innych powodów, dzierżawca powinien przygotować zwrot przedmiotu w stanie spełniającym wymogi prawidłowego używania. Odmienne postanowienia umowne mogą zmieniać te zasady, np. zobowiązując dzierżawcę do przywrócenia stanu pierwotnego, ale bez takich ustaleń obowiązuje właśnie ta reguła.
Przykładowo, jeśli ktoś dzierżawi lokal użytkowy i umowa dobiega końca, dzierżawca ma obowiązek zwrócić go w stanie, który wynika z normalnego użytkowania lokalu zgodnego z przeznaczeniem. Nie może więc oddać lokalu poważnie uszkodzonego czy zaniedbanego ponad to, co jest efektem zwykłego korzystania. Stan ten określa się biorąc pod uwagę zasady konserwacji i dbania, które obowiązywały podczas dzierżawy. W praktyce oznacza to konieczność usunięcia drobnych usterek spowodowanych powszechnym użytkowaniem, ale nie ponoszenia odpowiedzialności za naturalne zużycie.
Częstym błędem jest mylne rozumienie obowiązku zwrotu jako przywrócenia przedmiotu do stanu pierwotnego, bez uwzględnienia normalnego użytkowania. Innym nieporozumieniem jest pomijanie istnienia odmiennej umowy, która może zmieniać zasady zwrotu. Przepisy nie dopuszczają też pozostawienia przedmiotu dzierżawy w stanie pogorszonym wynikającym z niedbalstwa. Dlatego ważne jest, aby zarówno dzierżawca, jak i wydzierżawiający rozumieli te zasady oraz ewentualnie ustalali je szczegółowo w umowie. Podkreślenia wymaga, że w indywidualnej sytuacji warto zasięgnąć porady prawnika, aby odpowiednio zinterpretować i zastosować przepis w praktyce.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.