PrawMi

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

Art. 493.

Aktualizacja: 13 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność strona zobowiązana, druga strona może, według swego wyboru, albo żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania, albo od umowy odstąpić.

§ 2.W razie częściowej niemożliwości świadczenia jednej ze stron druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.

Sprawdź, jak sądy stosują art. 493 KC

Odpowiedź z sygnaturami orzeczeń i odesłaniem do źródła.

Zapytaj za darmo

Wyjaśnienie przepisu

Artykuł 493 Kodeksu cywilnego dotyczy sytuacji, gdy jedno ze świadczeń wzajemnych staje się niemożliwe do wykonania z powodu okoliczności, za które odpowiedzialna jest strona zobowiązana. W takim przypadku przepis daje drugiej stronie prawo wyboru – może ona wystąpić z żądaniem naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania albo odstąpić od umowy. Przepis rozróżnia także przypadek częściowej niemożliwości świadczenia; gdy wykonanie częściowe nie spełnia istotnej roli dla drugiej strony – na przykład ze względu na cel umowy lub właściwości zobowiązania – wtedy możliwe jest odstąpienie od umowy. Zachowanie to wymaga, aby świadcząca strona była świadoma znaczenia częściowego niewykonania kontraktu dla drugiej strony.

Przepis znajduje zastosowanie w umowach wzajemnych, czyli takich gdzie obie strony zobowiązują się do świadczeń względem siebie. W praktyce dotyczy to wielu rodzajów umów, np. sprzedaży, najmu czy usługi. Jeżeli z winy jednej ze stron świadczenie nie może być spełnione, druga zyskuje uprawnienie do roszczeń o odszkodowanie albo odstąpienia. W przypadku częściowej niemożliwości warto ocenić, czy pomniejszone wykonanie ma znaczenie dla realizacji celu umowy, co jest decydujące w prawie odstąpienia. Odpowiedzialność strony zobowiązanej musi być wykazana, co wiąże się z analizą przyczyn niemożliwości wykonania.

Praktyczny przykład to umowa sprzedaży systemu komputerowego, gdzie sprzedawca odpowiada za dostarczenie kompletnego zestawu. Jeśli z jego winy nie może dostarczyć jednego z kluczowych elementów, kupujący może żądać odszkodowania albo odstąpić od umowy. Gdy element ten jest jednak niewielką częścią całego zestawu i określona została możliwość odbioru częściowego, kupujący może zadecydować, czy zostanie przy częściowym świadczeniu. Znajomość celu i właściwości umowy pozwala na właściwe ustalenie uprawnień obu stron.

Częste błędy dotyczą traktowania częściowej niemożliwości jako automatycznego prawa do odstąpienia bez uwzględnienia celu umowy i roli niedostarczonej części w kontekście umowy. Ponadto można spotkać nieprecyzyjne ustalenia odpowiedzialności, co utrudnia realizację roszczeń odszkodowawczych. Niezrozumienie konieczności świadomości strony świadczenia co do znaczenia częściowego niewykonania dla drugiej strony również bywa przyczyną spornych sytuacji. Artykuł 493 wymaga więc dokładnej analizy okoliczności faktycznych i prawnych w danym przypadku. W sprawach indywidualnych najlepiej jest skonsultować się z prawnikiem, aby ocenić ewentualne konsekwencje prawne niemożliwości wykonania świadczenia.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

IX GC 2264/12Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie

Częściowa niemożliwość świadczenia a odstąpienie od umowy

Fragment uzasadnienia

… znaczenia, albowiem całość obciążników zamówionych u powoda miała docelowo zostać dostarczona w określonym czasie do kontrahenta (...) Ltd . Podstawę tutaj znajduje przepis art. 493 k.c. , według którego w razie częściowej niemożliwości świadczenia jednej ze stron druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na…
  • umowa dostawy
Czytaj orzeczenie
III CZ 41/11Wydział III

Wznowienie postępowania cywilnego a nowe dowody - wyrok SN 2011

Fragment uzasadnienia

… skutecznego podważenia oceny Sądu Apelacyjnego, że odstąpienie przez bank od umowy zawartej ze skarżącym zostało dokonane w sposób skuteczny. Przesłanki odstąpienia, wskazane w art. 493 § 2 k.c., oceniane być powinny przede wszystkim w odniesieniu do konkretnego stosunku zobowiązaniowego, zaś praktyka stron w zakresie podobnych umów ma w tym wypadku znaczenie drugorzędne. Z tego punktu widzenia nie może ulegać najmniejszym…
Czytaj orzeczenie
II PK 69/11Wydział II

Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia a wypłata wynagrodzenia - SN 2011

Fragment uzasadnienia

… 7, poz. 87; wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r., III CKN 1015/99, LEX nr 55497). Bliższe rozważenie tej kwestii nie jest możliwe wobec niezgłoszenia przez skarżącą zarzutu naruszenia art. 493 § 2 k.c. Trafny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 612 § 1 k.p. w związku z art. 8 k.p., przez nieprawidłowe zastosowanie pierwszego i niezastosowanie drugiego ze wskazanych przepisów i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda…
Czytaj orzeczenie
IV CK 472/04Wydział IV

Zmiana zamówionej mocy cieplnej a zapłata za ciepło

Fragment uzasadnienia

… z dnia 12 października 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf 4 oraz zasad rozliczeń w obrocie ciepłem (Dz. U. Nr 96, poz. 1053), naruszenie art. 493 § 1 k.c. oraz naruszenie § 10 umowy stron. W ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzucał naruszenie art. 233 § 1 w związku z art. 381 k.p.c., art. 227 w związku z art. 391 i art. 328 § 1, 378 § 2 i art. 382 k.p.c. W konkluzji wnosił o uchylenie…
Czytaj orzeczenie
VIII GC 339/20Sąd Okręgowy w Szczecinie

VIII GC 339/20

Fragment uzasadnienia

… Dodawał też, że łącząca strony umowa z 30 lipca 2019 r. nie zawiera regulacji odstąpienia od niej, jak też w jego ocenie brak jest podstaw do odstąpienia od umowy na podstawie art. 493 § 1 k.c. przez (...) sp. z o.o. Pismo to zawodowy pełnomocnik K. M. (1) przesłał również do wiadomości (...) Sp. z o.o. Dowody: pismo z 31.01.2020 r. z potwierdzeniem nadania (k. 48-49, 50). Pismem z 11 lutego 2020 r. (nadanym tego samego…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 6

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 493: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy można odstąpić od umowy na podstawie art. 493 KC?

Można odstąpić, gdy świadczenie strony zobowiązanej stało się niemożliwe z jej winy albo gdy świadczenie częściowe nie spełnia istotnego celu umowy.

Czy zawsze trzeba udowodnić winę strony zobowiązanej za niemożliwość świadczenia?

Tak. Prawo do odszkodowania lub odstąpienia od umowy zależy od odpowiedzialności strony, której świadczenie stało się niemożliwe.

Jak rozumieć część częściową niemożliwość świadczenia?

Jeśli tylko część świadczenia stała się niemożliwa do wykonania, odstąpienie jest możliwe tylko gdy ta część jest istotna dla celu umowy, co musi być stronie wiadome.

Co może żądać druga strona, gdy świadczenie stało się niemożliwe?

Może żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania lub odstąpić od umowy według swojego wyboru.

Czy strony umowy mogą ustalić inaczej zasady odpowiedzialności za niemożność świadczenia?

Tak. Umowa może przewidywać odmienne rozwiązania dotyczące odpowiedzialności i skutków niemożliwości świadczenia, o ile nie sprzeczne są z przepisami obowiązującymi.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 493
← Wróć do pełnej ustawy