Art. 4498 Kodeksu cywilnego wprowadza szczególną regulację dotyczącą przedawnienia roszczeń z tytułu szkody wyrządzonej przez produkt niebezpieczny. Przepis stanowi, że roszczenie o naprawienie takiej szkody ulega przedawnieniu po trzech latach od momentu, gdy poszkodowany dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o szkodzie oraz o osobie zobowiązanej do jej naprawienia, przy czym musi do tego dochodzić przy zachowaniu należytej staranności. Jednocześnie wprowadza on tzw. termin peremptoryjny, który oznacza, że roszczenie to przedawnia się bezwzględnie po upływie dziesięciu lat od daty wprowadzenia produktu do obrotu, niezależnie od wiedzy poszkodowanego.
Regulacja ta ma zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, gdy ktoś doznał szkody wskutek działania produktu, który okazał się niebezpieczny dla zdrowia lub mienia. Przepis wyznacza konkretne ramy czasowe, w których poszkodowany może skutecznie domagać się odszkodowania od producenta lub innej osoby odpowiedzialnej za produkt. Warunkiem jest ustalenie momentu, w którym poszkodowany mógł się dowiedzieć o szkodzie i jej przyczynie oraz osobie odpowiedzialnej. Nie można jednak dochodzić roszczeń po upływie dziesięciu lat od wprowadzenia produktu do obrotu, nawet jeśli wiedza ta pojawi się później.
Przykładowo, jeśli konsument dozna uszczerbku na zdrowiu wskutek wadliwego leku, z którego skutkami poznaje się dopiero kilka lat po jego użyciu, ma na dochodzenie roszczenia trzy lata od uzyskania takiej informacji. Jeśli jednak od czasu wprowadzenia leku do obrotu minęło już dziesięć lat, roszczenie wygasa bez względu na to, czy poszkodowany o szkodzie wiedział, czy nie.
Często pojawiają się błędy polegające na nieuwzględnianiu terminu dziesięcioletniego, przez co osoby poszkodowane próbują domagać się odszkodowania po zamknięciu tego okresu. Inne nieporozumienie to brak oceny, kiedy poszkodowany mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej, co wpływa na termin trzyletni. Stosowanie przepisu wymaga więc dokładnego ustalenia obu terminów w celu określenia, czy roszczenie nie uległo przedawnieniu.
Podsumowując, art. 4498 KC jasno wskazuje dwa terminy przedawnienia – trzyletni liczony od poznania szkody i osoby odpowiedzialnej oraz dziesięcioletni od momentu wprowadzenia produktu do obrotu. W indywidualnych sytuacjach warto zasięgnąć porady prawnika, który oceni, czy zachowane zostały terminy przedawnienia w konkretnej sprawie.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
