Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Art. 422 Kodeksu cywilnego rozszerza zasady odpowiedzialności za szkodę poza osobę, która szkody bezpośrednio wyrządziła. Przepis wyraźnie wskazuje, że odpowiedzialność ponosi również ten, kto nakłonił inną osobę do wyrządzenia szkody, był jej pomocny albo świadomie skorzystał ze szkody powstałej kosztem innej osoby. Oznacza to, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których nie tylko sprawca czynu szkody, ale także osoby współdziałające lub czerpiące korzyści ze szkody również odpowiadają za jej skutki prawne. Ten przepis ma charakter rozszerzający odpowiedzialność deliktową i zapobiega unikaniu konsekwencji przez sprawców pośrednich albo pomocników.
Zastosowanie przepisu następuje wtedy, gdy do wyrządzenia szkody dochodzi nie tylko z winy osoby bezpośrednio działającej, lecz także z udziałem osób trzecich, które wpływały na sprawcę albo pomagały mu w działaniu szkodliwym. Przepis obejmuje także sytuację, gdy ktoś korzysta ze skutków szkody, wiedząc, że szkoda ta powstała kosztem innej osoby. W praktyce oznacza to konieczność rozpoznania związku przyczynowego i intencjonalnego udziału innych osób w powstaniu szkody lub w czerpaniu z niej korzyści. Art. 422 KC znajduje zastosowanie w różnorodnych przypadkach naruszeń dóbr prawnych, zarówno w sferze majątkowej, jak i osobistej.
Przykładem codziennego zastosowania art. 422 KC może być sytuacja, gdy osoba A namawia lub pomaga osobie B w popełnieniu czynu, który powoduje szkodę osobie C. Na przykład, jeżeli ktoś podżega innego do uszkodzenia mienia lub świadczy mu pomoc logistyczną przy takim działaniu, to zgodnie z tym przepisem odpowiedzialność za szkodę ponoszą obie osoby, a także ten, kto świadomie korzysta ze skutków tego zdarzenia – na przykład nabywa uszkodzony towar wiedząc, że został on nielegalnie uszkodzony. Dzięki temu rozwiązaniu prawo przeciwdziała sytuacjom, w których sprawcy pośredni lub korzystający ze szkody unikają odpowiedzialności.
Często pojawiającym się błędem w stosowaniu art. 422 KC jest ograniczanie odpowiedzialności wyłącznie do osoby, która szkody wyrządziła bezpośrednio, albo niedostateczne udokumentowanie roli innych osób nakłaniających lub pomagających. Również nie zawsze jest jasne, czy korzystanie z wyrządzonej szkody było świadome, co wymaga dokładnej analizy faktów. Błędem jest także traktowanie przepisu jako automatycznego nakładającego odpowiedzialność na każdą osobę mającą jakikolwiek związek ze sprawcą. Konieczne jest bowiem wykazanie udziału umyślnego lub świadomości osób trzecich.
Art. 422 KC wyraźnie poszerza zakres odpowiedzialności za szkodę, obejmując sprawców pośrednich, pomocników i świadomych beneficjentów szkody. W każdej konkretnej sprawie interpretacja i zastosowanie tego przepisu wymaga oceny faktycznej, dlatego wskazane jest zasięgnięcie porady prawnej u specjalisty.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… tej treści nie uwzględnia jednak różnorodności form zjawiskowych deliktu, wśród których obok typowego sprawstwa i współsprawstwa występuje podżeganie i pomocnictwo. Zgodnie z art. 422 k.c. za szkodę odpowiedzialny jest przecież nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu…
Fragment uzasadnienia
… piątemu pomoc w dokonaniu przez czwartego czynu niedozwolonego oraz świadome skorzystanie ze szkody wyrządzonej masie upadłości, za co piąty może być pozwany na podstawie art. 422 K.c. Także czwarty zamiast lub obok skargi pauliańskiej może być pozwany na podstawie art. 415 K.c. o odszkodowanie za wyzbycie się nieruchomości (kwestia ta została szerzej omówiona w wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z 8 czerwca 2015r.…
Fragment uzasadnienia
… faktyczne, z których wywodzi te roszczenia dla wszystkich członków grupy są te same lub takie same. Stwierdzenie, czy roszczenia członków grupy wywodzone przez powoda z art. 422 k.c. oparte są na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej jest na tym etapie postępowania utrudnione także i z tej przyczyny, że z treści pisma powoda z 7 stycznia 2014r. nie wynika jednoznacznie, czy powód upatruje odpowiedzialności…
Fragment uzasadnienia
… naprawienia szkody w sytuacji, gdy zastosowanie tego przepisu w realiach niniejszej sprawy było obowiązkiem, a nie uprawnieniem sądu, - art. 46 § 1 kk w zw. z art. 422 kc poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie wyrażające się w przyjęciu przez Sąd Okręgowy, że z uwagi na przypisanie oskarżonej pomocnictwa a nie współsprawstwa, jej zachowanie nie doprowadziło bezpośrednio do wyrządzenia pokrzywdzonej szkody i miało tylko…
Fragment uzasadnienia
… to powinno być przez Sąd uznane, iż utwór został przyjęty prze M. T. bez jakichkolwiek zastrzeżeń; - naruszenie art. 78 i 79 ustawy o prawie autorskim w zw. z art. 422 k.c. oraz art. 117 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przez ich niezastosowanie i przyjęcie, iż odpowiedzialność cywilna oraz karna nie usprawiedliwia umieszczenia paska przykrywającego część obrazu z napisem nie do komercyjnego wykorzystania; -…
Fragment uzasadnienia
… Śródmieścia II Wydział Karny przyjął, że okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budziły wątpliwości. Wyrok nakazowy z dnia 28 stycznia 2011 roku stał się prawomocny. Na mocy art. 422 k.c. za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 422: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoOdpowiedzialny jest nie tylko ten, kto szkodę wyrządził, ale także ten, kto nakłonił, pomógł w jej powstaniu lub świadomie z niej skorzystał.
Tak, art. 422 KC przewiduje odpowiedzialność również dla osób pomagających przy wyrządzeniu szkody.
Tak, jeśli korzystała świadomie z wyrządzonej drugiemu osobie szkody, odpowiada na równi ze sprawcą.
Tak, istotne jest wykazanie, że osoba nakłaniająca miała świadomość i intencję udziału w wyrządzeniu szkody.
Przepis ten stosuje się, gdy istnieje udział osób trzecich nakłaniających, pomagających lub korzystających ze szkody; każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 422