PrawMi

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

Art. 4171.

Aktualizacja: 21 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 9 orzeczeń

§ 1.Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

§ 2.Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

§ 3.Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

§ 4.Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego, którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, niezgodność z prawem niewydania tego aktu stwierdza sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II GSK 472/23Naczelny Sąd Administracyjny

II GSK 472/23

Fragment uzasadnienia

… strony ma w tym przypadku charakter cywilnoprawny i dotyczy zwrotu świadczenia nienależnego (art. 510 k.c.), lub odszkodowania za szkodę wyrządzoną wydaniem aktu normatywnego (art. 4171 § 1 k.c.), a co za tym idzie prawidłową drogą dochodzenia tego roszczenia jest postępowanie przed sądem powszechnym, a ponadto, poprzez nieuzasadnione przyjęcie za uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4…
  • Inne
Czytaj orzeczenie
II GSK 16/23Naczelny Sąd Administracyjny

II GSK 16/23

Fragment uzasadnienia

… strony ma w tym przypadku charakter cywilnoprawny i dotyczy zwrotu świadczenia nienależnego (art. 510 k.c.), lub odszkodowania za szkodę wyrządzoną wydaniem aktu normatywnego (art. 4171 § 1 k.c.), a co za tym idzie prawidłową drogą dochodzenia tego roszczenia jest postępowanie przed sądem powszechnym, a ponadto, poprzez nieuzasadnione przyjęcie za uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4…
  • Ruch drogowy
Czytaj orzeczenie
II GSK 124/23Naczelny Sąd Administracyjny

II GSK 124/23

Fragment uzasadnienia

… strony ma w tym przypadku charakter cywilnoprawny i dotyczy zwrotu świadczenia nienależnego (art. 510 k.c.), lub odszkodowania za szkodę wyrządzoną wydaniem aktu normatywnego (art. 4171 § 1 k.c.), a co za tym idzie prawidłową drogą dochodzenia tego roszczenia jest postępowanie przed sądem powszechnym, a ponadto, poprzez nieuzasadnione przyjęcie za uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4…
  • Inne
Czytaj orzeczenie
II GSK 193/23Naczelny Sąd Administracyjny

II GSK 193/23

Fragment uzasadnienia

… strony ma w tym przypadku charakter cywilnoprawny i dotyczy zwrotu świadczenia nienależnego (art. 510 k.c.), lub odszkodowania za szkodę wyrządzoną wydaniem aktu normatywnego (art. 4171 § 1 k.c.), a co za tym idzie prawidłową drogą dochodzenia tego roszczenia jest postępowanie przed sądem powszechnym, a ponadto, poprzez nieuzasadnione przyjęcie za uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4…
  • Inne
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 417(1): co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Artykuł 417¹ Kodeksu cywilnego reguluje odpowiedzialność odszkodowawczą za szkody powstałe na skutek działań lub zaniechań organów władzy publicznej. W pierwszym paragrafie wskazuje, że jeśli szkoda wynika z wydania aktu normatywnego sprzecznego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, poszkodowany może domagać się jej naprawienia po stwierdzeniu tej niezgodności w odpowiednim postępowaniu. Drugi paragraf rozszerza tę zasadę na sytuacje, gdy szkoda jest skutkiem prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji sprzecznych z prawem lub opartych na niezgodnym z prawem akcie normatywnym. Trzeci paragraf dotyczy sytuacji, gdy szkoda jest skutkiem niewydania orzeczenia lub decyzji, które zgodnie z prawem powinny zostać wydane, a czwarty paragraf wskazuje, że jeśli szkoda powstała przez niewydanie obowiązkowego aktu normatywnego, to sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody stwierdza niezgodność takiego niewydania z prawem.

Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy organy państwowe lub inne podmioty uprawnione do wydawania aktów normatywnych, decyzji czy orzeczeń działają lub zaniechują działania w sposób naruszający wyższe akty prawne. Konieczne jest uprzednie prawomocne lub właściwe stwierdzenie niezgodności tych aktów lub działań z prawem, co stanowi przesłankę do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Istotne jest również, że w niektórych przypadkach mogą obowiązywać odmienne regulacje zawarte w przepisach odrębnych.

Na przykład, jeśli samorząd wydał lokalne prawo miejscowe sprzeczne z Konstytucją, a w wyniku tego przepis ten naraził obywatela na finansową stratę, poszkodowany może domagać się odszkodowania po stwierdzeniu niezgodności tego prawa z Konstytucją. Podobnie, jeśli sąd wydał prawomocny wyrok oparty na akcie normatywnym sprzecznym z ustawą, powodując szkodę, możliwe jest dochodzenie naprawienia tej szkody zgodnie z tym artykułem.

Do najczęstszych błędów przy stosowaniu art. 417¹ KC należy pomijanie wymogu uprzedniego stwierdzenia niezgodności aktu lub działania z prawem. Często też dochodzi do mylenia odpowiedzialności na podstawie tego przepisu z innymi formami odpowiedzialności państwa. Należy także zwrócić uwagę, że niezgodność orzeczenia lub decyzji musi być stwierdzona w odpowiednim trybie procesowym, co jest warunkiem dopuszczalności roszczenia. Ponadto, nie wszystkie szkody powstałe wskutek działań organów władzy muszą mieścić się w ramach tego przepisu, dlatego ważne jest dokładne rozpoznanie sytuacji prawnej. W razie wątpliwości co do indywidualnych przypadków zawsze wskazana jest konsultacja z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy można żądać naprawienia szkody na podstawie art. 417¹ KC?

Naprawienie szkody można żądać po stwierdzeniu niezgodności aktu normatywnego, orzeczenia lub decyzji z prawem w odpowiednim postępowaniu.

Czy można żądać odszkodowania za szkody spowodowane niewydaniem decyzji?

Tak, jeżeli obowiązek wydania decyzji wynika z przepisu prawa, a niewydanie jej jest niezgodne z prawem, można domagać się naprawienia szkody.

Czy każdy akt normatywny sprzeczny z prawem powoduje odpowiedzialność odszkodowawczą?

Odpowiedzialność następuje po prawomocnym lub właściwym stwierdzeniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą.

Czy można żądać naprawienia szkody za prawomocne orzeczenie sądu?

Tak, jeśli orzeczenie jest prawomocne, lecz sprzeczne z prawem, można żądać naprawienia szkody, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

Co zrobić, jeśli akt normatywny został niewydany mimo obowiązku?

Sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody stwierdza niezgodność z prawem niewydania wymaganego aktu i może zasądzić odszkodowanie.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 417(1)
← Wróć do pełnej ustawy