Art. 105 Kodeksu cywilnego stanowi, że jeśli pełnomocnik wykonuje czynność prawną po wygaśnięciu umocowania, lecz w ramach pierwotnego zakresu tego umocowania, to czynność ta jest ważna. Warunkiem jest jednak, aby druga strona nie wiedziała ani nie mogła łatwo dowiedzieć się o wygaśnięciu umocowania. Przepis ten chroni interesy osób trzecich działających w dobrej wierze i zapewnia pewność obrotu prawnego. Innymi słowy, nawet jeśli upoważnienie pełnomocnika ustało, to wykonanie przez niego czynności w jego pierwotnym zakresie nadal wywołuje skutki prawne, chyba że druga strona była świadoma braku umocowania lub mogła to łatwo ustalić. Przepis jest wyjątkiem od reguły, że czynność dokonana bez ważnego umocowania jest nieważna. Zastosowanie tego przepisu wymaga więc dokładnego ustalenia faktów dotyczących wygaśnięcia umocowania oraz stanu wiedzy drugiej strony. Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy pełnomocnik działa po zakończeniu swojego upoważnienia, na przykład po odwołaniu lub wygaśnięciu pełnomocnictwa, ale wciąż dokonuje czynności zgodnie z pierwotnym zakresem umocowania. Przedmiotem ochrony jest tu druga strona obrotu prawnego, która mogła nie znać okoliczności ustania umocowania i w dobrej wierze zawierała umowę. Przykładem zastosowania art. 105 KC może być sytuacja, gdy pełnomocnik został odwołany przez mocodawcę, lecz nie poinformowano o tym kontrahenta, a pełnomocnik dalej zawarł umowę sprzedaży domu w imieniu mocodawcy. Jeśli kontrahent nie wiedział o odwołaniu pełnomocnictwa i nie mógł się o tym łatwo dowiedzieć, umowa jest ważna na podstawie tego przepisu. Częste błędy przy stosowaniu art. 105 KC wynikają z mylnego przekonania, że po wygaśnięciu umocowania pełnomocnik nie może pod żadnym pozorem skutecznie działać. Niezbędne jest również prawidłowe ustalenie stanu wiedzy drugiej strony, co bywa trudne i wymaga skrupulatnej analizy sytuacji faktycznej. Nierzadko zapomina się, że ochrona przewidziana tym przepisem nie działa, gdy druga strona świadomie lub z łatwością mogła dowiedzieć się o wygaśnięciu umocowania. Warto pamiętać, że art. 105 KC ma na celu równowagę między ochroną mocodawcy a zapewnieniem bezpieczeństwa obrotu prawnego. W razie wątpliwości co do konkretnej sytuacji prawnej wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, który pomoże właściwie ocenić, czy dany przypadek mieści się w normach tego przepisu.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
