Art. 1028 Kodeksu cywilnego reguluje sytuację dotyczącą rozporządzenia prawem spadkowym przez osobę, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku lub poświadczenie dziedziczenia, lecz faktycznie spadkobiercą nie jest. Przepis ten stanowi, że jeśli taka osoba rozporządza prawem należącym do spadku na rzecz osoby trzeciej, to ta osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona z obowiązku wynikającego ze spadku, pod warunkiem że działa w dobrej wierze. Oznacza to, że ochrona prawna rozciąga się na osobę trzecią działającą bez świadomości, że rozporządzający nie miał prawa do dysponowania spadkiem.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy osoba, która formalnie uzyskała dokumenty potwierdzające nabycie spadku, ale faktycznie nie jest spadkobiercą, dokonuje rozporządzenia prawami wynikającymi ze spadku - na przykład zbywa nieruchomość, ruchomość lub inne prawa spadkowe. Ważnym warunkiem jest, aby osoba, na rzecz której dokonano rozporządzenia, działała w dobrej wierze, czyli nie wiedziała i nie mogła się dowiedzieć o braku uprawnień osoby rozporządzającej. Przepis nie działa w sytuacji, gdy osoba trzecia znała lub powinna była znać fałszywość stanie prawnego.
Przykładem codziennej sytuacji jest przypadek, gdy mimo że ktoś nie jest prawowitym spadkobiercą, uzyskuje poświadczenie dziedziczenia wskutek błędu lub oszustwa i sprzedaje nieruchomość należącą do spadku osobie trzecią. Jeśli kupujący działał w dobrej wierze, np. nie znał problemów prawnych i nie mógł się o nich dowiedzieć przy zachowaniu należytej staranności, to zgodnie z art. 1028 KC nabywa on prawo własności tej nieruchomości.
Często popełnianym błędem przy stosowaniu art. 1028 jest nieuwzględnianie wymogu dobrej lub złej wiary osoby trzeciej lub mylenie, kto jest odpowiedzialny z tytułu rozporządzenia prawem spadkowym. Niekiedy osoby trzecie zakładają, że skoro dysponują dokumentami od osoby wskazanej jako spadkobierca, to ich prawo jest bezwzględnie chronione, co nie zawsze jest prawdą, zwłaszcza gdy zachodzi zła wiara. Ponadto, osoby rozporządzające prawem spadkowym nie mogą same nabywać praw na swoją rzecz bez ponoszenia konsekwencji. W indywidualnych sytuacjach sprawę należy konsultować z prawnikiem, aby ustalić zakres ochrony prawnej oraz odpowiedzialność stron.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
