Ustawa określa zasady przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej, stanowiącej granicę zewnętrzną w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, str. 1, z późn. zm.1)), przez fizyczne, techniczne lub elektroniczne jej zabezpieczenie, w tym przed nielegalnym przekroczeniem, zwane dalej „barierą”.
Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o budowie zabezpieczenia granicy państwowej
Dz.U. 2021 poz. 1992
Zobacz w ISAP →1.Barierę stanowią urządzenia służące ochronie granicy państwowej,
o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie
granicy państwowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 295 oraz z 2023 r. poz.
1114)
2.Barierę mogą stanowić urządzenia budowlane, budowle lub inne obiekty
budowlane, w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U.
z 2023 r. poz. 682, 553 i
967), wraz z instalacjami zapewniającymi użytkowanie
bariery zgodnie z jej przeznaczeniem, o którym mowa w art. 1, oraz infrastrukturą
towarzyszącą, w tym elektroniczną lub telekomunikacyjną
1.Inwestycja w zakresie budowy bariery, zwana dalej „inwestycją”,
polega na projektowaniu, wykonaniu robót budowlanych, utrzymaniu, przebudowie,
remoncie i rozbiórce, w tym obiektów budowlanych pozostających z nią w kolizji,
w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, a także na nabywaniu
towarów i usług.
2.Inwestycja jest celem publicznym, o którym mowa w art. 6 ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 i
1113)
1.Inwestorem jest Komendant Główny Straży Granicznej.
2.W celu zapewnienia przygotowania i realizacji inwestycji Komendant Główny
Straży Granicznej, za zgodą ministra właściwego do spraw wewnętrznych, powołuje
Pełnomocnika do spraw przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy
państwowej, zwanego dalej „Pełnomocnikiem”, spośród osób posiadających wiedzę
z zakresu prawa budowlanego.
3.Pełnomocnik jest uprawniony do podejmowania w imieniu Komendanta
Głównego Straży Granicznej działań w zakresie przygotowania i realizacji inwestycji,
w tym do podpisywania umów.
4.Pełnomocnik może występować do właściwych organów administracji
rządowej, wskazując problemy związane z inwestycją, których rozwiązanie należy do
kompetencji tych organów, z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy lub zajęcie
stanowiska. Organy zajmują stanowisko w sprawie przedstawionej przez
Pełnomocnika nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku.
5.Pełnomocnik, w celu właściwej realizacji powierzonych mu zadań, może
współpracować z organami publicznymi, państwowymi osobami prawnymi, osobami
prawnymi z udziałem Skarbu Państwa oraz organizacjami pozarządowymi i innymi
jednostkami organizacyjnymi.
6.Obsługę Pełnomocnika zapewnia Komenda Główna Straży Granicznej.
1.Do zadań Zespołu do spraw przygotowania i realizacji zabezpieczenia
granicy państwowej, zwanego dalej „Zespołem”, należy:
1)zapewnienie wsparcia Komendantowi Głównemu Straży Granicznej;
2)monitorowanie i ocena realizacji inwestycji.
2.W skład Zespołu wchodzą:
1)przewodniczący – minister właściwy do spraw wewnętrznych lub upoważniony
przez niego sekretarz stanu albo podsekretarz stanu;
2)członkowie:
a)Minister Obrony Narodowej lub upoważniony przez niego sekretarz stanu
albo podsekretarz stanu,
b)minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania
przestrzennego oraz mieszkalnictwa lub upoważniony przez niego sekretarz
stanu albo podsekretarz stanu,
c)minister właściwy do spraw budżetu lub upoważniony przez niego sekretarz
stanu albo podsekretarz stanu,
d)minister właściwy do spraw środowiska lub upoważniony przez niego
sekretarz stanu albo podsekretarz stanu,
e)minister właściwy do spraw rozwoju wsi lub upoważniony przez niego
sekretarz stanu albo podsekretarz stanu,
f)zastępca Komendanta Głównego Straży Granicznej, wyznaczony przez
Komendanta Głównego Straży Granicznej,
g)Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo
upoważniony przez niego wiceprezes,
h)Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska albo upoważniony przez niego
zastępca,
i)Główny Geodeta Kraju albo upoważniony przez niego zastępca,
j)Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego albo upoważniony przez niego
zastępca,
k)Wojewoda Podlaski albo upoważniony przez niego zastępca,
l)Wojewoda Lubelski albo upoważniony przez niego zastępca,
m)Komendant Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej albo jego zastępca,
n)Komendant Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej albo
upoważniony przez niego zastępca,
o)Pełnomocnik.
3.Przewodniczący może zapraszać do udziału w pracach Zespołu na prawach
członka innych przedstawicieli administracji rządowej.
4.Prezes Rady Ministrów, w drodze zarządzenia, określa szczegółowe zadania
Zespołu oraz tryb jego działania, uwzględniając konieczność sprawnej realizacji
inwestycji i jej monitorowania.
1.Do inwestycji nie stosuje się przepisów odrębnych, w tym prawa
budowlanego, prawa wodnego, prawa ochrony środowiska oraz przepisów
o udostępnianiu informacji o środowisku, prawa geodezyjnego i kartograficznego,
przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przepisów o ochronie
gruntów rolnych i leśnych oraz środowiskowych, przepisów o transporcie kolejowym,
przepisów o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie
dróg publicznych, w szczególności nie jest wymagane:
1)pozwolenie na budowę ani zgłoszenie;
2)decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;
3)sporządzenie projektu budowlanego;
4)uzyskanie innych decyzji, zezwoleń, opinii i uzgodnień lub dokonanie zgłoszeń.
2.Właściwe organy w sprawach, o których mowa w ust. 1, przedstawiają
Komendantowi Głównemu Straży Granicznej, na jego wniosek, nie później niż
w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, stanowisko lub informacje albo
udzielają wsparcia w innym zakresie – w związku z realizacją inwestycji, w tym przez
możliwą minimalizację zagrożeń dla środowiska.
Informacje dotyczące konstrukcji, zabezpieczeń i parametrów technicznych bariery nie stanowią informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu w trybie odrębnych przepisów.
1.Jeżeli wynika to z potrzeb związanych z inwestycją, wojewoda
właściwy ze względu na lokalizację inwestycji, na wniosek lub po zasięgnięciu opinii
komendanta oddziału Straży Granicznej właściwego ze względu na lokalizację
inwestycji, może wprowadzić zakaz przebywania na określonym obszarze nie
szerszym niż 200 m od linii granicy państwowej.
2.Zakaz nie dotyczy właścicieli lub posiadaczy nieruchomości zlokalizowanych
na tym obszarze, jeżeli korzystają z nich zgodnie ze społeczno-gospodarczym
przeznaczeniem.
3.W szczególnie uzasadnionych przypadkach komendant oddziału Straży
Granicznej właściwy ze względu na lokalizację inwestycji może zezwolić na
przebywanie na czas określony na obszarze, o którym mowa w ust. 1.
1.Do zamówień związanych z inwestycją nie stosuje się ustawy z dnia
11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1710,
1812, 1933 i 2185 oraz z 2023 r. poz. 412 i
825)
1a.W przypadku realizacji inwestycji z udziałem środków, o których mowa
w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 i
1273), stosuje się procedury określone w umowach
międzynarodowych, deklaracjach dawcy lub innych procedurach obowiązujących
przy ich wykorzystaniu, w szczególności ustawę z dnia 11 września 2019 r. – Prawo
zamówień publicznych
2.Centralne Biuro Antykorupcyjne sprawuje kontrolę zamówień związanych
z inwestycją.
3.Komendant Główny Straży Granicznej niezwłocznie przekazuje Szefowi
Centralnego Biura Antykorupcyjnego informacje o:
1)wszczynanych postępowaniach o udzielenie zamówienia;
2)udzielonych zamówieniach.
4.Zakres informacji, o których mowa w ust. 3, obejmuje w szczególności
przedmiot postępowania, termin składania ofert i kryteria ich oceny, zestawienie
podmiotów ubiegających się o udzielenie zamówienia, planowany termin udzielenia
zamówienia i zawarcia umowy, szacowaną wartość zamówienia oraz dane osobowe
osób wykonujących po stronie Komendanta Głównego Straży Granicznej czynności
w postępowaniu o udzielenie zamówienia.
5.Dane osobowe, o których mowa w ust. 4, obejmują:
1)imię (imiona) i nazwisko;
2)numer PESEL, jeżeli został nadany;
3)stanowisko służbowe.
6.Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego niezwłocznie informuje
Komendanta Głównego Straży Granicznej o zagrożeniach dla prawidłowego
przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia lub prawidłowej jego realizacji,
a Komendant Główny Straży Granicznej podejmuje działania zmierzające do
zabezpieczenia interesu ekonomicznego państwa oraz przeciwdziałania korupcji
i niezwłocznie informuje Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego o podjętych
działaniach zaradczych.
Wojewoda, na wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej, ogranicza, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości, jeżeli jest to konieczne do zapewnienia właściwej realizacji inwestycji, w tym infrastruktury towarzyszącej. Przepisy art. 124–124c ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio.
1.W przypadku konieczności wywłaszczenia nieruchomości stosuje się
odpowiednio przepisy o wywłaszczaniu nieruchomości, z tym że:
1)Komendant Główny Straży Granicznej może przystąpić do niezwłocznej
realizacji inwestycji na danej nieruchomości, w przypadkach określonych
w ustawie z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej,
w szczególności w zakresie faktycznie wyłączonym z użytkowania
uprawnionego w związku z ustanowieniem pasa drogi granicznej lub
istniejącymi urządzeniami służącymi do ochrony granicy;
2)w przypadkach innych niż określone w pkt 1 zajęcie nieruchomości jest możliwe
po jej wywłaszczeniu;
3)nabycie praw do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa może nastąpić tylko do
zajętej części nieruchomości, chyba że nie jest to uzasadnione z przyczyn
gospodarczych z uwagi na powierzchnię pozostałej części nieruchomości;
4)nabycie, o którym mowa w pkt 3, może nastąpić w zamian za przeniesienie praw
do odpowiedniej powierzchni nieruchomości bezpośrednio przylegającej do
nieruchomości, o której mowa w pkt 3, lub położonej w tej samej miejscowości
(nieruchomość odtworzeniowa);
5)do wydzielenia części nieruchomości, o której mowa w pkt 3, oraz
nieruchomości odtworzeniowej nie stosuje się ograniczeń wynikających
z przepisów odrębnych, a koszty z tym związane obciążają Skarb Państwa,
w tym poprzez ich zwrot właściwemu staroście przez komendanta oddziału
Straży Granicznej właściwego ze względu na lokalizację inwestycji;
6)właściwy organ, oferując nieruchomość odtworzeniową, pisemnie określa jej
wartość odpowiadającą nabywanej nieruchomości, o której mowa w pkt 3;
7)dodatkowe koszty związane z odmową przyjęcia przez uprawnionego
oferowanego wynagrodzenia za nabycie, o którym mowa w pkt 3, lub odmową
przyjęcia w rozliczeniu nieruchomości odtworzeniowej obciążają uprawnionego,
chyba że wykaże on, że nieruchomość odtworzeniowa, jej wartość lub wartość
oferowanego wynagrodzenia były nieodpowiednie, a w szczególności niższe niż
wartość przejmowanej nieruchomości uprawnionego, z uwzględnieniem
dotychczasowych obciążeń z nią związanych, jej części lub zmniejszenia
wartości nieruchomości, która miała zostać pozostawiona uprawnionemu;
8)uprawnionemu do nieruchomości, o której mowa w pkt 3, oraz do nieruchomości
odtworzeniowej przysługuje wynagrodzenie za nabycie praw do nieruchomości
lub jej części lub nieruchomość odtworzeniowa o wartości 50% wyższej niż
uprawdopodobniona jako należna; przepis art. 54a ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych stosuje się odpowiednio;
9)nabycie, o którym mowa w pkt 3, może polegać także na ustanowieniu na rzecz
Skarbu Państwa odpowiedniej służebności lub prawa użytkowania; przepisy
pkt 4–8 stosuje się odpowiednio.
2.Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do umów najmu, dzierżawy i użyczenia,
z tym że uprawnionemu przysługuje prawo do odszkodowania od Skarbu Państwa
z uwzględnieniem okresu nie dłuższego niż okres wypowiedzenia lub do końca
obowiązywania umowy. Podmiotem właściwym do wypłaty odszkodowania jest
wojewoda właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
3.W przypadku konieczności wywłaszczenia nieruchomości stosuje się
odpowiednio przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach
przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2023 r.
poz. 162), z tym że:
1)wojewoda właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości, na
wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej, zamiast decyzji
o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydaje decyzję o realizacji
inwestycji;
2)decyzja o realizacji inwestycji podlega natychmiastowemu wykonaniu;
3)nie stosuje się art. 11a ust. 2 i 4, art. 11b, art. 11f ust. 1 pkt 3, 7 i 8 i ust. 2a,
art. 11ia, art. 17 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 20, art. 22 ust. 1, art. 32 i art. 32a ustawy
z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji
inwestycji w zakresie dróg publicznych;
4)wniosek o wydanie decyzji o realizacji inwestycji oraz decyzja mogą zawierać
tylko elementy, o których mowa odpowiednio w art. 11d ust. 1 i art. 11f ust. 1
ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania
i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w zakresie koniecznym dla
jej realizacji, oraz mogą dotyczyć określonej części inwestycji.
Tworzy się Zespół do spraw przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej.
Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia2).
Masz pytanie dotyczące tej ustawy?
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który pomoże Ci zrozumieć przepisy.
Zapytaj AI o tę ustawę